Bilgi

İyot eksikliğinin yol açtığı hastalıklar

İyot eksikliğinin yol açtığı hastalıklar

Vücuttaki iyodun yüzde 75’i tiroit bezinde, kalanı ise kan, süt salgılayan meme bezi, mide ve öteki dokularda bulunuyor. İyot, çoğaltma-gelişme ve vücuttaki üretim-afet olaylarının kontrolü için yaşamsal siklet taşıyan ve guatr olarak adlandırılan tiroit bezinden salgılanan tiroit hormonunun sentezinde kullanılıyor. Ülkemizde iyot eksikliği nedeniyle yaşanan sağlık sorunlarının önüne geçebilmek namına 1995 yılından bu yandan sofralık tuzların iyotlanarak kullanılmasının gerekli ülkü getirildiğini bildiren Sodexo Entegre Hizmet Yönetimi Dinç Yaşam Yöneticisi Diyetisyen Sibel Mumcu, “Sağlıklı bir yetişkin için öğüt edilen günlük iyot miktarı 150 mcg’dır (0.00015 gram). Kişinin iyot ihtiyacı; yaşına, cinsiyetine, gebelik ya da emziklilik dönemi gibi diğer faktörlere kadar değiştirme gösterebilir. İyot, tuz dışarıya, ton balığı, mezgit, soğuk su ve derin deniz balıkları olmak üzere deniz ürünlerinden, iyot yönünden yeterli topraklarda yetişen hayvansal ve nebati kaynaklı besinlerden karşılanabiliyor. bununla beraber haftada 2 kez balık, yumurta, et ve süt ürünleri, koyu yeşil yapraklı sebzelerin yeterli miktarlarda beslenmede yer alması iyot ihtiyacını önemli ölçüde karşılıyor. Bunlara ilave olarak da kullanılan sofra tuzunun mutlaka iyotlu tuzlardan seçilmesi gerekiyor” biçiminde konuştu. Mumcu, iyot eksikliğinin neden olduğu problemleri ve bunu önlemek için önerilerini de sıraladı:

depresyon

Aniden artı hastalığa neden oluyor

Yetkisiz iyot alımına bağlı olarak ortaya çıkan iyot eksikliği, tiroit bezinin büyümesine, farklı alanlara yönlendirilmiş derecelerde beceriksiz tiroit hormonu üretimine ve hipotiroidi gelişmesine niçin olabilir. İyot eksikliği erken dönemde bulgu vermezken hipotiroidiye yol açtıktan daha sonra; halsizlik, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, ciltte kalınlaşma, kabızlık, soğuğa tahammülsüzlük, adet düzensizlikleri, saç ve tırnaklarda kırılma, kilo artışı, amnezi, konsantrasyon güçlüğü, depresyon, duygu durumunda dalgalanmalar, yürek ve akciğer yetersizliği gibi geniş bir şikâyet yelpazesi ile kendini gösterebiliyor. Dünya Afiyet Örgütü verilerine kadar, dünya nüfusunun %54’ü iyot yetersizliği hastalıklarından etkileniyor. Ülkemizde de iyot yetersizliğine yan guatr manâlı bir sıhhat problemi olarak karşımıza çıkıyor.

gebe

Gebelikte iyot eksikliği

Doğumdan önce meydana gelen, önlenebilir beyin hasarı ve akıl geriliğinin en önemli nedeni de iyot yetersizliği. Gebelikte yaşanan iyot eksikliği; düşük, erken, ölü ve düşük ağırlıklı doğum, sağırlık-dilsizlik, şaşılık, felç, guatr, cücelik tipleri ve bebek ölüm hızında artışa niçin olabiliyor. böylece, üreme çağındaki ya da emziren kadınlar ile iki yaşından küçük çocuklar iyot eksikliğine karşı en aklıselim olan grubu oluşturuyor.

Anne karnında ciddi iyot eksikliğine maruz kalan bebeklerde ara sıra cücelik gibi önemli bir sorun ortaya çıkabilirken, ara sıra bu eksiklik durumu okul çağında artma geriliği olarak karşımıza çıkıyor. Gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar, artış geriliği olan çocuklarda iyot eksikliğini çare etmenin, büyüme üzerinde olumlu etkilerinin olduğunu gösteriyor.

tuz

Tuzu artı kaçırmayın

İyot, dinç büyüme için zorunlu bir mineral olmasına rağmen iyot ihtiyacını yerine getirmek için kayda değer olan iyotlu tuzun tek kaynak olarak aşırı tüketilmesi başka afiyet sorunlarına da davetiye çıkarabiliyor. Ülkemizde, Dünya Sıhhat Örgütü’nün belirlediği makul oranın 3 katı değin tuz tüketiliyor. Bu da hipertansiyon, kalp ve damar hastalıkları, beyin, böbrek ve göz sorunlarının artmasına niçin oluyor. böylece iyot kaynağı olarak sadece iyotlu tuz kullanmak yerine, bu minerali balık, deniz ürünleri ve sebzeler yoluyla elde etmek uzmanlar göre öğüt ediliyor.

balık

Nasıl beslenmeli

Gövde iyot üretemediği için iyot ihtiyacının mutlaka besin aracılığıyla karşılanması gerekiyor. Bitkisel ve hayvansal gıdaların iyot içeriği, yetiştikleri topraktaki iyot miktarı ile doğru orantılı olarak değiştirme gösteriyor.

– İyotlu tuzlu kullanın: İyot eksikliğinin kontrolünde en etkin yol iyotlu tuz kullanmaktır. İyotlu tuz, ışık, ısı ve nemden etkilendiği için ışık geçirmeyen renkli ve kapaklı bir kapta, kuru ortamda saklanmalıdır.

– Deniz ürünleri, süt ürünleri, yumurta ve et tüketin: Balık ve diğer deniz ürünleri yüksek oranda iyot içerir ve haftada en düşük iki defa tüketilmesi önerilmektedir. Bunun yanında süt, yumurta ve et gibi daha eksik oranda iyot içeren gıdaların da gıda düzeni içinde yer alması iyot eksikliğini önlemede yararlıdır.

– Bu besinleri itinalı tüketin: Lahana, karnabahar, brüksel lahanası, şalgam, turp gibi bazı sebzelerde doğal olarak bulunan ve guatrojen denilen bileşikler, tiroit bezine iyot taşınmasını engelleyebilmektedir. böylece, iyot yetersizliği tanısı aldıysanız bu sebzelerin tüketimini sınırlandırmanız gerekir.

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Yorum yazmak için giriş yapmalısın

Bir yorum bırak